Skip to content

COIDADOS DO BEBÉ

Primeiro ano

Para viaxes longas con nenos pequenos é aconsellable levar unha caixa de primeiros auxilios no que se inclúa:

  • Suspensión de paracetamol para a febre.
  • Sobres para preparar solución de rehidratación oral por se presenta vómitos ou diarrea.
  • Crema para as picaduras.
  • Tiritas.
  • Desinfectante da pel.
  • Crema de protección solar de factor máximo e filtro físico.

A Asociación Española de Pediatría recomenda a inmunización contra o rotavirus, aínda que na maioría das CCAA non está incluída no calendario vacunal. Protexe contra un dos tipos de gastroenterites máis frecuentes e que causan máis complicacións.

A vacina adminístrase por vía oral cunha diferenza mínima dun mes entre unha e outra, a primeira dose debe administrarse antes dos 3 meses de idade e a pauta complétase antes dos 6 meses. Debe estar terminada a súa administración ao redor dos 6 meses.

Ás veces a vacina Bexsero pode producir efectos secundarios non graves, como febre ou irritabilidade as primeiras 24-48h despois da súa administración. Isto significa que o corpo do bebé está a reaccionar ben ás vacinas, é dicir está a producir anticorpos como é de esperar, aínda que ás veces non se poidan evitar os síntomas molestos durante os primeiros días.

Normalmente o pediatra receitarache unhas pingas de antibiótico en colirio se é bacteriana, axustadas á súa idade xa que non todas se poden aplicar desde o primeiro dí­a.

Limpar os ollos con bágoa artificial ou toalliñas oculares, axuda a resolver o problema, ademais do tratamento antibiótico.

Aínda que é certo que as necesidades de Fe aumentan a partir dos 6 meses , só os grandes prematuros ( nados antes da semana 32 de xestación ou con peso menor de 1.500 grs.) van necesitar un suplemento de Fe.

Os bebés prematuros tardíos ou os nados a termo, será suficiente con priorizar alimentos ricos en Fe ao comezo da alimentación complementaria ( fundamentalmente carne).

Pódese lavar a roupa con xabón normal sen problema. Con todo, é mellor utilizar un deterxente para roupa delicada.

Para a limpeza do fogar pódense utilizar os produtos habituais, tendo coidado de que non entren en contacto co bebé, e almacenalos fóra do seu alcance.

As causas de mal alento ou halitosis son múltiples, nos bebé sen ocasións son debidas a que se introduciron un corpo estraño no nariz, pero hai outras múltiples causas, como o refluxo gastro esofágico, enfermidades infecciosas, metabólicas, etc. Se o mal alento é persistente debería ser obxecto de consulta co seu pediatra.

A maioría dos bebés teñen certo arqueamiento fisiolóxico nas pernas. Considérase unha parte normal do crecemento dun neno e do seu proceso de desenvolvemento.

Cando empeza a andar, o arqueamiento pódese incrementar un pouco, pero logo empézase a corrixir. En calquera caso, un arqueamiento excesivo debe ser obxecto de consulta.

Débese ter en conta que os bebés a idades temperás non manteñen a atención durante moito tempo.

O ideal é proporcionarlle un lugar de xogo tranquilo, sen ruídos bruscos. Pode ser un bo momento para ofrecerlles obxectos cotiáns (limpos e non perigosos) que estimulen os seus sentidos.

Tamén se pode aproveitar para introducir aos bebés na lectura a través de contos interactivos.

Os bebés comezan a masticar coas enxivas, normalmente, con 6 ou 7 meses. Estes empezan a masticar moito antes de ter moas.

Pódese bañar aos bebés recentemente nados desde a caída do cordón umbilical, antes disto, non é recomendable xa que é contraproducente para que o cordón se seque e caia.

Os baños non teñen por que ser diarios para os recentemente nados, estes poden producirse cada dous ou tres días e pódense dar so con auga ou con champú ou xel específico para bebés.

A pesar de que non se bañe ao bebé, é importante lavarlle os xenitais e cunha esponxa suave, auga e xabón polo menos unha vez ao día.

A trona e a cadeira de paseo son complementos da mobilidade cuxo uso non é recomendable ata que o bebé poida manter a postura sentado, isto adoita suceder aos 6 ou 7 meses de vida.

O balancín, en cambio, pódese utilizar a partir dos 2 ou 3 meses. A hamaca, desde o momento do nacemento do bebé e o parque non é aconsellable ata os 7 meses de vida.

Cun ano os bebés adoitan durmir 10-12 horas pola noite, e 1 ou 2 sestas, unha pola mañá máis curta 1 hora e outra pola tarde de 2 horas, pero isto é só orientador, xa que cada bebé ten os seus ciclos de soño.

O bebé establece contacto visual coa súa nai desde o mesmo momento do seu nacemento. Ao principio é breve, porque lle resulta difícil manterse concentrado, e aprecia mellor os bordos das cousas que a parte central ou os detalles. Un recentemente nado pode concentrarse en obxectos situados a 20 ou 30 cm dos seus ollos e especialmente os contrastes branco-negro.
Aos dous meses, os bebés comezan a detectar diferenzas entre as caras e sobre todo aumenta notablemente a súa capacidade para detectar os detalles. A esta idade, xa aprendeu a esperar movementos e reaccións nas caras coñecidas.
Ao redor dos 3 meses, os seus ollos comezan a coordinar, a traballar xuntos para moverse e enfocar ao mesmo tempo o que permite ver en 3 dimensións, é dicir apreciar a profundidade de campo de maneira que pode seguir obxectos coa mirada.
Entre os tres e os seis meses, o bebé será capaz de anticiparse á traxectoria dun obxecto ademais de seguilo. No que se refire ás cores, ao mes de vida é sensible ao brillo ou intensidade dunha cor, e aos catro meses responde xa a todo o espectro.

Os bebés adoitan comezar a darse a volta sos aos 3 meses. Con 10 meses xa deberían realizar algún movemento autónomo (arrastrarse sobre os glúteos, rodar…). Entre os 11 e 13 meses, a maioría xa gatean.

De todos os xeitos, se se percibe algún movemento considerado “fóra do común” é aconsellable gravar ao bebé e ensinar o vídeo ao pediatra.

Ante un estrinximento ocasional pódeselle poñer un supositorio de glicerina para lactantes. Se segue lactación natural e aumenta ben de peso, ás veces recoméndase Eupeptina, unha cucharadita de tamaño café pola mañá e pola noite, son salgues de magnesio e masajear o abdome do bebé no sentido das agullas do reloxo.

Se xa está en alimentación complementaria débeselle ofrecer auga e asegurarse de que o bebé se está alimentando ben.

A sedestación consiste en aprender a sentar sós.

Na maioría dos casos, isto ocorre a partir dos 6 meses de idade, pero nalgúns nenos pode ocorrer antes ou despois sen que iso signifique que existe un problema, aínda que no control de saúde revísase que os bebés alcancen determinados fitos do desenvolvemento psicomotor en función da idade, así no control dos 9 meses de idade, non ter unha sedestación autónoma debe ser avaliado coidadosamente polo pediatra.

A erupción dentaria produce encimas inflamatorias na saliva, que pasan ao intestino e poden provocar irritación perianal. Para aliviala convén utilizar na área do cueiro unha formulación en pasta á auga e manter a zona o máis seca posible.

Durante un catarro ou gripe é importante que o bebé leve unha dieta bastante líquida para conseguir que o moco non sexa moi espeso e poida tragar con facilidade. Antes de deitar ao bebé débenselle facer lavados nasais e incorporalo no berce.

Se está moi intranquilo ou ten pranto constante, á marxe de administrar un analxésico (paracetamol) debe consultar co seu pediatra.

Os dermatólogos pediátricos recomendan non expoñer ao sol aos nenos menores de seis meses. Despois, dos seis meses ao ano, a exposición ao sol debe facerse con moderación e cun uso puntual das cremas solares, so nas zonas libres de roupa.

No resto dos casos, débese evitar a exposición entre as 11:00 h e as 17:00 h e utilizar cremas de protección solar para ir á praia. Doutra banda, a Academia Americana de Pediatría recomenda cremas solares con factor de protección físico, é dicir, formuladas con óxido de zinc ou dióxido de titanio, considerados menos irritantes. A aplicación debe ser puntual, nas zonas onde a roupa non protexe do sol: cara e mans. A pel ten memoria.

O protector máis sinxelo e eficaz é a sombra e a roupa. A sombra dun día nubrado non protexe xa que os raios ultravioletas atravésana e un bebé pode queimarse nuns 10-15 minutos.

Os espasmos do salouco non teñen significado patolóxico. #Ante a súa presenza o coidador debe manter a calma, falarlle con tranquilidade, observándoo e esperar a que ceda espontaneamente.

O termo ictericia quere dicir coloración amarela da pel. Prodúcese pola acumulación excesiva dun pigmento do sangue, chamado bilirrubina e que se orixina pola destrución dos glóbulos vermellos. Nos recentemente nados, a ictericia pode considerarse normal (fisiolóxica) se se mantén dentro de certos límites e non dura máis duns poucos días ou semanas.

O máis habitual, con moito, é que apareza a partir do segundo día de vida e que o bebé sexa dado de alta da maternidade coa simple recomendación de seguimento polo seu pediatra nos controis de saúde. Esta ictericia non debe ser causa de problemas salvo que alcance cifras moi elevadas nese caso debe tratarse con exposición á luz (fototerapia).

En calquera caso, se a ictericia é moi acusada, o seu pediatra pediralle a analítica correspondente para descartar a necesidade de fototerapia. Hai outras situacións nas que a ictericia pode ser producida por enfermidades. Xeralmente nestes casos, a coloración amarela da pel aparece nas primeiras 24 horas de vida e adoita detectarse xa na maternidade, antes do alta, onde necesitarán recibir tratamento, nalgúns casos da enfermidade causal e case sempre da propia ictericia .

A costra láctea prodúcese por mor dun desequilibrio do sebo, que se resolve por si só co paso dos meses.

Nos casos máis acentuados, a vaselina salicílica a unha concentración adecuada prescrita polo seu pediatra adoita ofrecer bos resultados. Tamén hai formulacións comerciais. En calquera caso consulta co seu pediatra.

As pequenas bochas, similares a queimaduras, nos beizos dos bebés reciben o nome de callos de succión.

Estes son moi habituais en bebés alimentados mediante lactación materna. Non necesita tratamento, a pel irá secando e a bocha desaparece.

Pódese aplicar vaselina para que os beizos do bebé estean ben hidratados e os callos non lle molesten. De todos os xeitos, para estar seguros de que se trata dun callo, é aconsellable levar o neno ao pediatra.

En principio as hernias umbilicais, a menos que sexan moi importantes, non é necesario operalas pois o habitual é que se vaian pechando aos poucos ata os 4 anos.

A operación é sinxela pero o consello é esperar a menos que o pediatra diga o contrario porque lle parece demasiado grande.

Xeralmente as fracturas e máis cando son de talo verde só adoitan doer os primeiros días por reacción do periostio, que é a membrana que recubre o óso. Polo que ás tres semanas a dor cesará.

Se o corte ou a ferida é pequeno, este non debería tardar moito tempo sen cicatrizar, xa que a pel dos nenos cicatriza rápido.

Na farmacia pódense atopar apósitos con forma dedal que poden axudar no caso de que a ferida se sitúe nos dedos ou, se non se pode utilizar unha gasa con esparadrapo, que é máis adhesivo.

Non é recomendable poñer pendentes aos bebés, xa que estes non deixan de ser piercings e favorecen futuras alerxias ao níquel, compoñente presente en todos os pendentes independentemente da calidade destes.

Os nenos que aínda non camiñan, non necesitan zapatos e se están a aprender, o mellor é que o fagan sen zapatos, sobre todo nunha superficie cómoda, que non represente un risco.

En calquera caso, de utilizalos, non deben ter a sola dura nin tobillera, e evitar que sexan ríxidos ou que teña taco, ademais de ser moi transpirables.

Os bebés durante os primeiros anos de vida poden ter molestias dixestivas case a diario, por mor dos cólicos ou outros problemas.

Para reducilas ao máximo, o ideal é ofrecer unha dieta adecuada, (lactación materna preferible a calquera outra), axudar a extraer os gases, mantendo incorporado ao bebé uns minutos tras as tomas e con golpeciños suaves nas costas, por exemplo.

Se lle custa evacuar as feces, as masaxes abdominais no sentido das agullas do reloxo poden axudar á correcta evolución do tránsito intestinal.

Calquera bebé con sintomatoloxía de irritabilidade ou pranto con ou tras as tomas, ou a calquera hora do día, debe ser avaliado por un pediatra en busca da orixe dese malestar, non dando por feito de entrada que se trate de cólicos do lactante, aínda que si é o máis frecuente.

A experiencia do baño é na maioría dos casos moi confortable para os bebés, por iso pode parecer que están nerviosos.

Débese realizar nun ambiente de termoneutralidad (auga a uns 36ºC) e protexelo adecuadamente sostendo a cabeza e costas. Habitualmente tras o baño prodúcese unha lixeira somnolencia que fai que o momento máis aconsellable para facelo sexa antes de deitalo.

Os bebés durante os primeiros anos de vida poden ter molestias dixestivas case a diario, por mor dos cólicos ou outros problemas.

Para reducilas ao máximo, o ideal é ofrecer unha dieta adecuada, (lactación materna preferible a calquera outra), axudar a extraer os gases, mantendo incorporado ao bebé uns minutos tras as tomas e con golpecitos suaves nas costas, por exemplo.

Se lle custa evacuar as feces, as masaxes abdominais no sentido das agullas do reloxo poden axudar á correcta evolución do tránsito intestinal.

Calquera bebé con sintomatoloxía de irritabilidade ou pranto con ou tras as tomas, ou a calquera hora do día, debe ser avaliado por un pediatra en busca da orixe dese malestar, non dando por feito de entrada que se trate de cólicos do lactante, aínda que si é o máis frecuente.

Desde os 15 días de vida pódese levar aos bebés á piscina climatizada, pero ten que ser unha piscina que teña moi controlada a calidade da auga e idealmente hixienizada con cloración salina. Dada a sensibilidade dos bebés no seu primeiro mes de vida á hipotermia, as piscinas non climatizadas non son adecuadas.

Os primeiros dentes adoitan saír entre os 6 e os 12 meses e, case sempre, son os incisivos inferiores (os de diante e no centro, abaixo). Non hai regras fixas, como en tantas outras cousas do desenvolvemento do neno. Algúns nenos poden estar molestos e con ansias de morder.

É importante lembrar que é un feito normal no desenvolvemento do neno e non debería ser obxecto de consulta, aínda que nas revisións do programa do neno san o equipo de pediatría seguramente lle anticipe este feito e o seu manexo. En xeral de noite, se está moi molesto pódeselle administrar unha dose de paracetamol, e polo día se a pesar dos estímulos da vida diaria nótano moi incómodo, mordedores ou o chupete arrefriados na neveira en contacto directo coa enxiva deberían ser suficientes. Non se deben aplicar xeles sobre as enxivas.

Os cadros catarrales de repetición son moi frecuentes nos primeiros anos de vida, cando o neno está a formar a súa inmunidade e adoitan desaparecer progresivamente sen deixar secuelas.

Con todo, sempre debe descartarse a presenza dun cadro de asma ou de calquera alteración favorecedora dos mesmos.

Débese desparasitar á mascota seguindo as indicacións do veterinario. Nunca se debe deixar ao bebé só coa mascota sen supervisión directa.

Para axudar ao bebé a expulsar os gases por vía oral convén que tras as tomas, momento en que maior parte de aire pasa ao estómago, incorporalo durante uns minutos, en posición sentada sobre as nosas pernas, e levemente inclinado cara adiante, ou posición ergueita sobre o noso ombreiro, e dar palmaditas suaves nas súas costas pode axudar.

Cando os gases xa pasaron aos intestinos, as masaxes abdominais no sentido das agullas do reloxo, que son útiles tamén para axudarlles a defecar, axudan ao aire para transcorrer polo colon para ser eliminados, (máis fácil coas pernas flexionadas sobre o abdome).

Durante esta etapa o neno adoita pasar por un proceso de socialización e separación da nai que, en ocasións provócalle pranto, preocupación, irritabilidade e perda do apetito.

É recomendable ir afacendo ao neno á escola infantil deixándoo menos tempo ao principio e ir alongando a estancia a medida que pase o tempo. Case todas as escolas infantís teñen un protocolo respecto diso.

Case todos os bebés nun momento ou outro, utilizan a mordida como medio de exploración, xa que nos primeiros meses de vida a boca é a principal forma de estimulación táctil. Trátase de algo normal no desenvolvemento das habilidades da boca, que lles permite posteriormente ser capaces de tomar alimentos sólidos.

Durante este tempo os nenos levan todo á boca e chúpano, como forma de exploración da contorna. Posteriormente, realizan outros movementos cos beizos ou a mordida coas enxivas, para investigar. Con todo, nalgunhas situacións realízao como resposta a algo, como pode ser dor ou incomodidade, para ver a reacción da súa nai…

Cando un neno morde a un terceiro (por exemplo a nai cando o aleita) prodúcelle dor e esta información hai que transmitirlla ao bebé, ben cambiando a expresión do rostro (de sorriso a enfado), negando a acción cambiando o ton da voz, etc. En xeral os bebés entenderano e non reiterarán a acción xa que ten un reforzo negativo.

Para non ter que espertar ao bebé para cambialo durante a noite, pódese probar a poñer un empapador debaixo para non ter que cambialo e que non se desvele.

De todos os xeitos se o volume de ouriños do bebé é desmesurado poida que sexa necesaria unha exploración pediátrica.

A maioría dos nenos desenvolven un patrón de soño normal sen ningunha clase de axuda, do mesmo xeito que a gran maioría aprende a camiñar sen adestramento de ningún tipo. Durante os primeiros 6 meses de vida os bebés espértanse a miúdo. O máis probable é que sexa para asegurar que se lles alimente con frecuencia debido a que o seu crecemento é moi rápido.

En xeral, os bebés que toman o peito tardan máis tempo en establecer un patrón de soño prolongado durante a noite, pero as tomas nocturnas son moi útiles para favorecer a prolongación da lactación materna, e debemos lembrar que a Organización Mundial da Saúde recomenda a lactación natural en exclusiva ata os 6 meses de vida. Aqueles alimentados con fórmula artificial, posiblemente fagan pausas nocturnas máis longas. Este é o modelo natural de desenvolvemento do ser humano.

Se e o bebé esperta e chora é preferible acougalo primeiro en brazos, antes de devolvelo ao berce, con xestos tranquilos. Sempre se debe atender ao pranto do bebé. Non facelo pode ter efecto prexudicial para o desenvolvemento do apego entre o bebé e os seus proxenitores.

É importante coñecer que ao nacer, a punta das uñas adoita estar adherida á pel do dedo o que provoca que sexa moi difícil cortalas durante os primeiros días sen que se faga unha ferida. Por iso é adecuado atrasar como mínimo, o primeiro corte con tesoira das uñas aos 15 ou 20 días de vida. Mentres se pode empregar unha lima fina de uñas (aínda que resulta difícil conseguilo, xa que as uñas son moi brandas).

Pasados eses primeiros días empregarase unha tesoira pequena de punta roma, cortándose as uñas sempre de forma recta e sen deixar picos nas esquinas que poidan provocar arañazos ou que se craven na pel do dedo. Posteriormente pódese repetir, cando os pais véxanas longas.

Hoxe en día, en case todos os casos, sábese por anticipado con que peso e con que idade xestacional (se é cando lle corresponde, antes ou despois) vai nacer un bebé, co que a elección da talla de roupa facilítase.

Con todo, para facerse unha idea, un bebe nacido a termo (entre as 37 e 42 semanas de idade gestacional) pesará entre 2,5 e 4,5 Kg, medirá entre 46 e 54 cm e terá un perímetro cefálico de entre 32 e 37 cm.

As medias son:

  • Peso medio 3.5 Kg.
  • Talla media 50 cm.
  • Perímetro cefálico medio 35 cm

As regurxitacións son frecuentes nos primeiros meses de vida e habitualmente non requiren ningunha intervención médica, cando producen síntomas (pranto importante, vómitos, extensión do tronco, ou afectan o crecemento) débese consultar co pediatra que valorará a intervención adecuada.

Independentemente diso, algunhas medidas sinxelas poden axudar:

  • Elevar a cabeceira do berce uns 10-20 cm para evitar os episodios de refluxo cando estea a durmir.
  • Manter erecta e quieta durante 5-10 minutos despois de cada toma.

As orellas despegadas comunmente chamadas orellas de soplillo, non é un problema da cartilaxe senón dos músculos que as ancoran ao cranio; por tanto os métodos caseiros como colocarlle un esparadrapo ou suxeitarllas coas mans, non son adecuados.

En calquera caso é unha característica estética, a necesidade de corrección non é unha cuestión médica.

A plagiocefalia postural é unha deformidade da cabeza dos bebés causada pola presión que reciben ao estar permanentemente apoiados no mesmo sitio.

A raí­z das recomendacións realizadas hai uns anos de que os bebés debín­an durmir boca arriba para evitar a morte súbita do lactante, a súa incidencia aumentou moito. Para evitala son necesarios os cambios posturales para modificar o punto de apoio, sempre respetando o consello de que non deben posicionarse boca abaixo.

Se se nota que o bebé ten a cabeza deformada, debe consultarse ao pediatra que debe descartar que esta deformidade sexa debida a outras causas patolóxicas, como a tortí­colis conxénita ou ao peche precoz de suturas craniais.

A normativa de seguridade indica que no grupo 0 (ata 10kg aproximadamente), as cadeiras colócanse en sentido contrario á marcha. En caso dos capazos deben colocarse nos asentos posteriores, en posición horizontal e transversal á marcha, idealmente nos asentos traseiros.

Ata a caída do cordón umbilical é mellor non cubrir o embigo co cueiro. Unha vez cae o cordón e cicatriza a ferida, non hai problema en telo tapado.

A posición máis adecuada é o decúbito supino, (tendido boca arriba). Débese evitar tapar ao bebé por enriba dos brazos e non se deben poñer xoguetes ou almofadas no seu berce.

O exceso de abrigo tamén debe evitarse.

Só é necesario cubrir a cabeza do bebé cando non está á sombra ou se fai moito frío. Se é época de verán e o bebé está á sombra, o gorro non sería necesario.

Durante os primeiros meses de vida é normal que os bebés adopten o balanceo para conseguir durmirse. O único que se debe facer nestes casos é colocar protectores nos barrotes do berce para evitar que se fagan dano.

A esta idade o mellor estímulo é coller ao bebé e falarlle ou cantarlle suavemente e de preto.

Calquera ruído, cor, luz… todo son estímulos polo que non se require unha estimulación excesiva. Con comunicarnos con eles é suficiente. A medida que o bebé madure, será máis sinxelo comunicarse con el, cara aos dous meses ou antes, comezan a vocalizar e ter sorriso social.

Os sons harmónicos non estridentes, adoitan gustarlles. Para a estimulación motriz é moi favorable o movemento libre (deixar ao bebé nunha mantita no chan e deixalo xogar, sentar, virarse ,etc.).

Outra actividade estimulante é a piscina, pero extremando as precaucións, sempre baixo supervisión directa e coa auga a unha temperatura adecuada.